STRES VE KISIRLIK (İNFERTİLİTE)

STRES VE KISIRLIK (İNFERTİLİTE)
Stres insanın kendisini tehdit eden veya zora sokan herhangi bir durum karşısında vücudun gösterdiği tepkilerdir. Stres başlıca akut stres ve kronik stres olarak ikiye ayrılabilir. Akut stres vücudun ani durumlar karşısında gösterdiği tepkilerle çarpıntı, nabız hızlanması, tansiyon yükselmesi, katekolamin hormonlarda artış gibi belirtilere neden olur. Kronik stres ise sürekli uzun yıllar boyunca stres yaratan nedenlere maruz kalma sonucunda depresyon, anksiyete, sinirlilik, uykusuzluk, iştahsızlık gibi belirtilere neden olur. Stresin bu güne kadar kanser dahil bir çok hastalıkla ilişkisi dikkat çekmiştir. Aynı şekilde stres ve kısırlık arasındaki olası etki de araştırılmıştır. Çocuk sahibi olamama ve kısırlık tedavisi boyunca yaşanan manevi ve maddi sıkıntılar strese neden olabilmektedir, buna karşılık stres de kadın ve erkek üzerinde hamile kalmayı zorlaştırıcı bazı etkilerde bulunabilmektedir.

Stres kısırlığa neden olur mu? Stres hamile kalmayı engeller mi? konularında bazı araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar özellikle kronik stresin kadında hormonal değişiklikler ve yumurtlama bozukluklarına neden olarak ksıırlığa neden olabileceğini göstermiştir. Aşırı stres ve bazı psikiyatrik sorunların varlığında kadınlarda aylarca adet görmemeye neden olabilecek kadar hormonal değişiklikler olabileceği bilinmektedir. Ani ve kısa süren bir stres veya üzüntü durumu (örneğin bir yakının vefat etmesi gibi) o an veya ileride kısırlığa (infertiliteye) neden olmaz ancak kronik uzun yıllar süren stres kadında yumurtlama düzeni üzerinde, tüpler üzerinde ve rahim içerisine embriyonun yerleşme aşamalarında etkili olabilir, bu nedenle kısırlığa neden olabilir. Ayrıca stresli kadın ve erkeklerin sigara ve alkol kullanma oranlarında artış olması nedeniyle dolaylı olarak da  zararlı etkisi vardır çünkü sigara, alkol gibi maddeler hamile kalmayı zorlaştırıcı faktörlerdir. Sigaranın erkeklerde sperm sayı ve kalitesini olumsuz etkilediğini gösteren araştırmalar vardır. Ayrıca yapılan bir çok araştırmada stresin infertilite tedavisi ve tüp bebek başarı şansını düşürdüğü de gösterilmiştir. Psikolojik tedavi ile duygu durumunda düzelme sağlanarak tedavi verilen çiftlerde tedavi başarısı artmıştır. Kaynaklar: 1 , 2

Bu nedenlerle kısırlık durumunda ve tedavi aşamalarında mümkün mertebe stres faktörlerinden uzak durmak gerekir. Ciddi bir stres veya kronik duygu durum bozukluğu, depresyon, uyksuzluk varsa tedavi edilmelidir.

KADINDA KISIRLIK (İNFERTİLİTE) NEDENLERİ

KADINDA KISIRLIK (İNFERTİLİTE) NEDENLERİ
Kadında hamile kalamama sebepleri nelerdir? Hangi hastalıklar ve patolojiler kısırlığa sebep olabilir? Gebe kalma şansını azaltan faktörler nedir?
Kısırlığa neden olan durumlar erkekte ve kadında eşit olarak saptanmaktadır bu nedenle kısırlık durumunda kadın ve erkeğin birlikte değerlendirilerek sebebin araştırılması gerekir.

Kadında başlıca kısırlık (infertilite) sebepleri:
– Yumurtlama (ovulasyon) düzensizlikleri
– Tüplerin kapalı olması
– Endometriozis
– Hiperprolaktinemi (Süt hormonu yüksekliği)
– Troid hormon bozuklukları (guatr, hipotroidi, hipertroidi)
– Rahimde bulunan patolojiler (Endometrial ossifikasyon)
– Antisperm antikorlar
– Rahim ve yumurtalıklarla ilgili geçirilen ameliyatlar
– Genital organlarla ilgili geçirilmiş enfeksiyonlar
– İleri yaşa bağlı over rezerv azalması
– Rahim ağzına bağlı nedenler, servikal faktör. (Tek başına bir neden olarak görülmez genellikle)
– Çiftlerin %10-15 kadarında kısırlık (infertilite) olmasına rağmen herhangi bir sebep bulunamaz.

İnfertilite konusunda etkili diğer faktörler:
– Sigara
– Obezite (Şişmanlık)
– Servikal stenoz (rahim ağzının kapalı olması)
– Vajinismus
– Düzenli ve doğru cinsel ilişki olmaması
– Rahim içerisinde yapışıklıklar olması (Asherman sendromu)
– Luteal faz yetmezliği
– Erken menopoz, erken over yetmezliği
– Kemoterapi ve radyoterapi almış olmak

Yumurtlama düzensizlikleri (ovulasyon olmaması, anovulasyon):
Kadında kısırlık nedenleri arasında en sık görülenlerden birisidir. Yumurtlamanın her ay düzenli şekilde olması hamilelik şansını arttıran önemli bir faktördür. Yumurtlama olmayan bir adet ayında hamilelik oluşması imkansızdır. İnfertilite sebebi olarak yumurtlama düzensizliği tespit edilen hastalarda tedavi olarak sıklıkla yumurtlama sağlayıcı haplar veya hormon ilaçları (halk arasında iğne tedavisi) verilir. Adetleri düzenli olan kadınlarda genellikle yumurtlamanın düzenli olduğu bilinir. Adetleri düzensiz olan, seyrek olan veya polikistik ober sendromu tanısı konulmuş olan kadınlarda yumurtlama varlığını saptamak için ultrasonografi ve kan tahlili (progesteron) gibi araştırmalar yapılır. Yumurtlama problemleri hakkında detaylı bilgi >>

HAMİLE (GEBE) KALAMAMANIN NEDENLERİ

HAMİLE (GEBE) KALAMAMANIN NEDENLERİ
HAMİLE (GEBE) KALAMAMANIN SEBEPLERİ NELERDİR?

Hamile kalamama (gebe kalamama) probleminden bahsedebilmek için öncelikle bir çiftin yeterli sürede düzenli ve doğru cinsel ilişkiye girdiğinden emin olabilmek gerekir. Hamile kalamama yani kısırlık (infertilite) teşhisi koyabilmek için gerekli cinsel ilişki süresi 12 ay olarak belirlenmiştir. Yani düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkiye giren bir çift 12 ay boyunca denemesine rağmen gebelik elde edemezse “hamile kalamıyor” denilebilir, bu süre dolmadan önce gebelik olmaması normaldir.

Hamile kalamama probleminden bahsedebilmek için yeterli süre cinsel ilişkide bulunmak gerekir:
Hamilelik isteyen ve düzenli cinsel ilişkide bulunan çiftlerin 3 ay sonrasında yaklaşık yarısında gebelik meydana gelebilir. 6 ay süren düzenli cinsel ilişki sonrasında ise yaklaşık %75’inde gebelik meydana gelir. Bazı çiftlerin evlendikleri ilk aylarda hemen gebe kalabilmesi her çiftte bu şekilde olması gerektiği anlamına gelmez. 1 yıl boyunca ilişkide bulunan çiftlerin yaklaşık %85’inde gebelik elde edilir ve kalan kısmına kısırlık yani infertilite (hamile kalamama, gebe kalamama problemi) teşhisi konabilir.

Düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmak gerekir:
Hamile kalamama probleminin nedenleri arasında düzenli ve doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmamak sayılabilir. Düzenli cinsel ilişkiden kasıt haftada ortalama 2 kere cinsel ilişkidir. Bunun her hafta olması gerekmez, özellikle adet dönemlerinin ortasına denk gelen yumurtlama zamanında 2-3 günde bir cinsel ilişkide bulunmak yeterlidir. Bu şekilde cinsel ilişkide bulunmayan bir çifte kısırlık teşhisi koyulamaz, özellike bu durumun düzeltilmesi ve yumurtlama zamanına dikkat edilerek düzenli ilişki planlanması gerekir. Özellikle eşlerin farklı şehirlerde bulundukları ve seyrek görüşebildikleri durumlarda bu tür düzenli ilişki olmaması gebe kalamama nedeni olabilir.  Bu konu hakkında ayrıntılı bilgilere şu linklerden ulaşabilirsiniz:
– Hangi Günlerde Kolay Hamile Kalabilirim?
– Otomatik Yumurtlama Tarihi Hesaplama
Nadiren bazı çiftler hamilelik için doğru şekilde cinsel ilişkide bulunmayı da bilmemektedir. Bu konuda ilişki pozisyonu çok önemli değildir, ancak erkeğin kadının vajinası içerisine boşalması şarttır. İlişki için kayganlaştırıcı v.b maddeler hamileliği kısmen engelleyebilir gebelik isteyen çiftlerin bunları kullanmaktan kaçınması gerekir.

Yukarıda açıklanan üç neden yani yeterli süre boyunca ilişkide bulunmak, düzenli ilişkide bulunmak, doğru şekilde ilişkide bulunmak hamilelik için ilk şartlardır. Bu şartların doğru şekilde yerine getirilmesine rağmen hamile kalamama durumu söz konusu ise jinekolojik muayene ve nedeni araştırmaya yönelik tahlil, tetkik yapılması gerekir:
– Kısırlık Varlığında Yapılan Tahliller, Testler